Wydawnictwa PZN

„Białą laską po kinowym ekranie"

18 stycznia br. o godz. 12.00 w Tyflogalerii Polskiego Związku Niewidomych przy ul. Konwiktorskiej 7 odbyła się konferencja prasowa inaugurująca wydanie zbioru esejów pt. „Białą laską po kinowym ekranie - wprowadzenie do sztuki filmowej i audiodeskrypcji dla osób słabowidzących i niewidomych".

Autorami opracowania są: Izabela Künstler, Tomasz Raczek i Robert Więckowski. Książka jest rodzajem podręcznika-przewodnika na temat audideskrypcji filmów oraz pierwszą na polskim rynku wydawniczym próbą stworzenia teoretycznych podstaw do odbioru sztuki filmowej dla środowiska osób niewidomych i słabowidzących.

Konferencję poprzedziła prezentacja fragmentów filmu „Jak widać, kiedy niewiele widać” pokazująca symulacje słabego widzenia. Można też było zapoznać się fragmentem filmu „Chopin pragnienie miłości" z audiodeskrypcją. Dla ciekawych wystawiono też nowoczesny sprzęt elektroniczny będący w sprzedaży w sklepie WPZN, umożliwiający samodzielne czytanie osobom słabowidzącym.

Książka powstała w ramach Programu Operacyjnego "Edukacja i upowszechnianie kultury filmowej – Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w ramach zadania "Wprowadzenie do sztuki filmowej i audiodeskrypcji dla osób słabowidzących i niewidomych".

Audiodeskrypcja jest specjalną techniką narracyjną, która – przy pomocy dodatkowych, werbalnych opisów – pozwala na odbiór treści wizualnych osobom niewidomym i słabowidzącym.

Książka składa się z trzech części:

Pierwsza część autorstwa Roberta Więckowskiego, redaktora naczelnego magazynu „Pochodnia" nosi tytuł: „Na imię na Audiodeskrypcja" i jest opisem jak osoba słabowidząca odbiera audiodeskrypcję:

Przez lata, dziesiątki lat, kino wymykało się osobom niewidomym i słabowidzącym, skrywało przed nimi szczegóły świata podejrzanego okiem kamery lub na potrzeby tej kamery stworzonego, redukowało, często nawet do zera, epizodyczne przejawy ich indywidualnej ciekawości, chęci zgłębienia tajemnic sztuki zaklętej w kolory, światło i ruch. Nie pozwalało im rozsmakować się w całym swym bogactwie, a dla wytrwałych, cierpliwych lub może po prostu upartych miało jedną, niezmienną, tworzącą iluzję pełnego uczestnictwa, propozycję – dźwięk, słowa dialogów, muzykę, zapisane na taśmie odgłosy miasta, natury.

Autorem drugiej części – opisującej, czym są film i kino oraz co mają do zaoferowania osobom niewidomym i słabowidzącym, jest Tomasz Raczek – znany krytyk teatralny i publicysta, wydawca, autor programów telewizyjnych i radiowych dotyczących kina i sztuki filmowej.

Mój felieton zamieszczony w książce nosi tytuł „Krótka historia filmu dla niewidzących". Podjąłem się napisania go po pewnym doświadczeniu, które przeprowadziłem w domu – mówi Tomasz Raczek. – Zamknąłem oczy i „obejrzałem" film bez obrazu. Uświadomiłem sobie wtedy, że większość osób widzących odbiera programy w telewizji tak, jak niewidomi – nie oglądają, ale słuchają tego, co mówią bohaterowie, lektorzy. Czasem jedynie „rzucają okiem" na ekran.

Autorem trzeciej części – opisującej sposób tworzenia audideskrypcji („Audiodeskrypcja – jak to się robi?") jest Izabela Künstler, audiodeskryptorka, teatrolog, wykładowca warszawskiej Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej. Autorka tłumaczy „W praktyce tworzenie audiodeskrypcji to plecenie misternej pajęczyny słów, z którymi trzeba się zmieścić między dialogami i ścieżką dźwiękową filmu, tak, aby nie zniszczyć go, jako dzieła sztuki, a jednocześnie wzbogacić o nowe, przydatne w odbiorze treści. To bardzo trudne napisać dobrą audiodeskrypcję, która nie tylko przekazuje fabułę, ale także emocje i intencje wszystkich twórców filmu: scenarzysty, reżysera, scenografa itd. Oglądam film raz, dwa... - wiele razy. Opisuję miejsca, osoby... Nazywam wydarzenia, które dzieją się na ekranie. Szukam najlepszych słów. Najlepsze słowo jest sugestywne, celne, wywołuje właściwe skojarzenia i wyobrażenia, nie budzi wątpliwości, tworzy nastrój. Zamykam oczy. Wsłuchuję się w dialogi. Wyławiam wyraźne i ważne dźwięki. Zastanawiam się, czego w opisie na pewno nie może zabraknąć. Co jest najważniejsze nie tylko dla zrozumienia fabuły, także dla wyobrażenia sobie i odczucia klimatu? Gdy stanę przed alternatywą, – co zostawić, a z czego zrezygnować z braku czasu – wybiorę to słowo, które klimat podkreśli – pisze autorka.

Książka „Białą laską po kinowym ekranie" została wydana w nakładzie 600 egzemplarzy zawierając w jednej książce zarówno druk powiększony jak i druk w alfabecie Braille'a. Publikacja trafi nieodpłatnie do oddziałów PZN w całej Polsce, ośrodków szkolno –wychowawczych dla dzieci i młodzieży niewidomej i słabowidzącej, placówek integracyjnych współpracujących z PZN oraz do bibliotek uczelni wyższych.

Projekt zrealizowano dzięki dofinansowaniu Polskiego Instytutu Sztuki filmowej

Linki dotyczące konferencji prasowej

http://www.pzn.org.pl/pl/aktualnosci/983-bia-lask-po-kinowym-ekranieq.html
http://www.pisf.pl/pl/kinematografia/news/konferencja-o-audiodeskrypcji
http://www.niepelnosprawni.pl/ledge/x/80717
http://www.zpchr.info/?url=inf&art=107293
http://wielkopolska-tpg.bloog.pl/
http://uslyszecteatr.waw.pl/index.php?p=ev&idg=mg,2,13&id=80&action=show
http://www.facebook.com/integracja/posts/193063114038199"
http://www.youtube.com/watch?v=LNBoLXpXBHM
http://www.wydawnictwapzn.pl/

Rozszerzone informacje o autorach:

Izabela Künstler:
z wykształcenia - teatrolog, muzyk i dziennikarka. Audiodeskrypcją zajmuje się od czterech lat. Autorka i redaktorka tekstów audiodeskrypcji do kilkudziesięciu filmów i przedstawień teatralnych (Warszawa, Poznań, Płock), audiodeskrypcji ekspozycji muzealnych (Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Mazowieckie w Płocku), a także opisów architektury (projekt "Wielka Architektura dla Wszystkich Dzieci"). Opisywała ilustracje czasopism dla Kiosku dla Niewidomych (inicjatywa Stowarzyszenia "De Facto" w Płocku). Zajmuje się także napisami dla niesłyszących (do 2010 roku kierownik Redakcji Napisów dla Niesłyszących Telewizji Polskiej). Wykłada audiodeskrypcję i napisy dla niesłyszących w warszawskiej Szkole Wyższej Psychologii Społecznej.

Tomasz Raczek:

Krytyk filmowy i publicysta, wydawca, dyrektor kanałów filmowych tv, autor programów telewizyjnych (TVP 2 – „Ze sztuką na ty”, „Rozmowy bez sekretów”, „Perły z lamusa”, „Patrz i sądź”, „Perły w południe”; Canal+ - „Siódme niebo”, „Ósme niebo”, „Nigdzie indziej”; Kino Polska – „Seans z przymrużeniem kamery”; Polsat – „Oko na miasto”; nFilmHD - “Perły i wieprze”, “Bilet do kina”, “Hot Spot”, “Idę do kina z...”) i radiowych (PR 2, TOK FM, RMF FM, Radio Klasyka).

Stworzył słynny duet z Zygmuntem Kałużyńskim znany z zażartych sporów o filmy prowadzonych zarówno w telewizji, jak i drukowanych w prasie i książkach.

Jako recenzent teatralny i filmowy publikował m. in. na łamach "Rzeczpospolitej", "Polityki", "Przeglądu Tygodniowego", "Teatru", "Filmu", "Kina", "Ekranu", "Cinemy", "The European", "The Montreal Gazette", "Pani", "Wprost", "Kina Domowego DVD", "Tele Świata". Laureat "Wiktora" oraz nagród za osiągnięcia w dziedzinie krytyki artystycznej (m.in. Nagrody im. Stanisława Wyspiańskiego), ukończył wydział wiedzy o teatrze w warszawskiej Akademii Teatralnej (1981) pisząc pracę magisterską na temat mówienia w telewizji.

Raczek był twórcą i pierwszym redaktorem naczelnym polskiej edycji "Playboya” oraz miesięcznika "Voyage", a w 2001 roku wprowadził na polski rynek prasowy tygodnik "Gala".

Pełnił też funkcję kierownika literackiego Teatru Komedia w Warszawie, Teatru Rozrywki w Chorzowie, Teatru Muzycznego w Gdyni oraz Zespołu Filmowego "Oko". Był wicedyrektorem TVP 2, a także oficerem rozrywkowym na transatlantyku "Stefan Batory".

W roku 2002 wraz ze swoim życiowym partnerem, Marcinem Szczygielskim, założył wydawnictwo specjalizujące się w wydawaniu książek o mediach i pisanych przez ludzi mediów - Instytut Wydawniczy Latarnik im. Zygmunta Kałużyńskiego. Tomasz Raczek jest autorem książek "Pies na telewizję", "Karuzela z madonnami", "Karuzela z herosami", "Karuzela z idolami" oraz napisanych wspólnie z Zygmuntem Kałużyńskim: "Perłowej ruletki", "Poławiaczy pereł", "Pereł do lamusa", czy długo oczekiwanego, przygotowanego tuż przed śmiercią Kałużyńskiego "Alfabetu na 4 ręce", zawierającego rozmowy o najważniejszych ludziach, pojęciach i uczuciach w życiu obu Autorów.

Ich rozmowy o kinie i ulubionych filmach złożyły się na pięciotomowy leksykon X muzy zatytułowany "Perły kina".

Robert Więckowski:

jest dziennikarzem, historykiem literatury, pracuje w radiu, pisze do wielu gazet. Jest redaktorem naczelnym "Pochodni" - miesięcznika społecznego Polskiego Związku Niewidomych. Od urodzenia mieszkaniec Warszawy. Skończył polonistykę. Wzrok stracił na ostatnim roku studiów.

„Na początku było ciężko - sam przed sobą nie byłem w stanie przyznać, że jestem niewidomy. Oszukiwałem też innych. Dziś wiem, że samodzielnie zrobię prawie wszystko. Realizuję swoją pasję - cieszy się. Obecnie studiuje podyplomowo zarządzanie kulturą, bo kultura zawsze była mu najbliższa”.

Od zawsze czytał mnóstwo książek, był i stale stara się być na bieżąco z teatrem i kinem, choć od czasu utraty wzroku jest to coraz trudniejsze.

„Widzę kolory, ale to są inne kolory, niż te, które widzą ludzie normalnie widzący. Pamiętam kolory, które widziałem wcześniej. Będę pamiętał, że świat jest kolorowy, nawet jeśli zupełni stracę wzrok - mówi Wirtualnej Polsce Robert Więckowski, redaktor naczelny miesięcznika społecznego Polskiego Związku Niewidomych "Pochodnia".

Jak dodaje, cieszy się, że widział świat wcześniej, że może sobie go odtwarzać w wyobraźni. - Najtrudniejsze jest pogodzenie się z utratą wzroku, ale to jest trauma, z którą każdy przestający widzieć musi się zmierzyć - mówi.